بانوی کُرد کارآفرین شناختهشده سنندجی با ترکیب لباسهای قدیمی کردی و طراحیهای مدرن جان تازهای به این پوشش اصیل بخشیده و توانسته نقش مهمی در حفظ هویت، حجاب و فرهنگ زنان کُرد ایفا کند، مسیری که وی را به یکی از چهرههای تأثیرگذار صنایعدستی کردستان تبدیل کرده است.
لباس کردی نماد هویت، حجاب و فرهنگ زنان کُرد، سالها بود که کمرنگ شده بود و بسیاری از جوانان و حتی میانسالان از پوشیدن آن در مراسم و مکانهای عمومی فاصله گرفته بودند، اما در سنندج بانویی با عشق به سنت و نگاه مدرن توانسته این میراث را دوباره زنده کند.
زندسلیمی، معروف به «آجی»، بانوی خیاط و کارآفرین موفق با بازطراحی لباسهای قدیمی کردی و ترکیب آن با سبکهای مدرن نشان داده که سنت و نوآوری میتوانند در کنار هم مسیر موفقیت و جهانی شدن را بسازند، وی نه تنها لباس کردی را از فراموشی نجات داده بلکه به زنان کُرد یادآوری کرده است که هویت، حجاب و زیبایی میتوانند همزمان در پوشش آنها حضور داشته باشند.
زندسلیمی از مسیر موفقیت، چالشها و چشمانداز آینده لباس کردی برای ما میگوید؛ داستانی که هم فرهنگی و هم الهامبخش بانوان هنرمند و کارآفرین است.
خانم زند سلیمی شما سالهاست در دوخت لباس کردی و بازآفرینی لباسهای قدیمی فعال هستید چه انگیزهای باعث شد این مسیر را انتخاب کنید و هویت کاریتان به «آجی» معروف شود؟
زند سلیمی: در سالهایی که لباس کردی رو به فراموشی میرفت و حتی میان جوانان و میانسالان بهعنوان لباسی خجالتآور تلقی میشد، احساس کردم بخشی از هویت و فرهنگ ما در حال کمرنگ شدن است در مراسمها، مکانهای عمومی و حتی عروسیها شاهد بودم که پوششهای غربی جای لباس اصیل کردی را گرفتهاند.
از سال ۹۳ تصمیم گرفتم خودم پیشقدم شوم و بهطور کامل و همیشگی لباس کردی بپوشم. جالب این بود که نهتنها با انتقاد روبهرو نشدم، بلکه بسیاری از مردم از این انتخاب استقبال کردند، همین تجربه برایم تبدیل شد به انگیزهای جدی تا به احیای لباس کردی و بازآفرینی آن با نگاهی مدرن بپردازم و امروز همین مسیر هویت کاری و نام «آجی» را شکل داده است.
لباس کردی بهعنوان نماد هویت و حجاب زنان کرد شناخته میشود، شما این پیوند میان حجاب، زیبایی و اصالت لباس کردی را چگونه تعریف میکنید؟
زندسلیمی: لباس کردی در ذات خود یکی از محجوبترین، آبرومندترین و در عین حال زیباترین پوششهای ایرانی است، این لباس تنها یک پوشش نیست، بخشی از فرهنگ، حیا، شرافت و تاریخ مردم کردستان است از گذشتههای دور، زنان کرد با همین لباس شناخته شدهاند، لباسی که بدون نیاز به هیچ اغراق و تحمیل، هم حجاب را حفظ میکند و هم وقار و اصالت زن را نشان میدهد.
من همیشه به این میراث فرهنگی افتخار کردهام، چون ریشه در مردمی دارد که به حیا، مهماننوازی، وقار و اصالت شهرهاند. اینکه من یک زن ایرانی و کرد هستم، برایم افتخار بزرگی است و باور دارم که لباس کردی نمادی از همین افتخار است.
یکی از ویژگیهای کار شما ترکیب لباسهای قدیمی با طراحیهای مدرن است، چگونه بین «نوآوری» و «حفظ اصالت» تعادل برقرار میکنید؟
زند سلیمی: لباسهای قدیمی کردستان هرکدام برای خود معنا، فلسفه و پیشینهای عمیق دارند، این لباسها فقط تکهای پارچه نیستند، روایتگر تاریخ، فرهنگ و نگاه زیباییشناسانه زنان و مردان کورد در نسلهای مختلفاند اما متأسفانه در سالهای اخیر لباس کردی دچار تغییرات نادرست و دستکاریهای بیرویه شد که اصالتش را هم کمرنگ کرد.
همین اتفاق باعث شد احساس کنم وظیفه دارم برای بازگرداندن این اصالت قدمی بردارم من لباسهای قدیمی را با احترام کامل به فرم و معنای اصلیشان بررسی کردم و سعی کردم با تغییراتی بسیار حسابشده و ظریف آنها را بهروز و کاربردیتر کنم.
از شیوههای نوین طراحی استفاده کردم، اما هویت اصلی لباس را دست نزدم.در حقیقت تلاش کردم روح لباس کردی قدیمی را حفظ کنم، اما آن را با نیاز و سلیقه امروز پیوند بزنم، نتیجه این شد که طرحهایی خلق کردم که هم اصیل هستند هم مدرن لباسی که ریشه در گذشته دارد اما برای امروز ساخته شده است.
در شرایط اقتصادی امروز چگونه توانستهاید از طریق خیاطی و بازطراحی لباس کردی به یک زن کارآفرین موفق تبدیل شوید؟
زندسلیمی: پوشاک یکی از نیازهای ثابت و جدی هر خانواده بوده و هست، هیچکس نمیتواند بدون لباس یا بدون پوشش زندگی کند، بنابراین این حوزه در سختترین دورانها همیشه مشتری و تقاضای خود را دارد.
در سالهای اخیر قیمت پارچههای کردی بالا رفته اما از طرف دیگر انواع لباسهای غیرکردی هم افزایش قیمت چشمگیری داشتهاند، همین موضوع باعث شده انتخاب میان پوشش کردی و پوششهای دیگر تفاوت چندانی از نظر هزینه نداشته باشد در چنین شرایطی وقتی فردی بخواهد لباسی تهیه کند، ترجیح میدهد سراغ لباسی برود که هم هویت دارد هم زیبا، ماندگار و هم قابل استفاده در مراسم مختلف است.
من با ترکیب عشق به لباس کردی، سلیقه رنگها و احترام به اصالت این پوشش، لباسی تولید کردم که برای مشتری نه فقط یک پوشاک بلکه یک هویت و یک حس تعلق است، رنگهای شاد، طراحیهای خلاقانه و کیفیت دوخت باعث شده لباسهایم برای مردم جذابتر باشد.
چه چالشهایی بهعنوان یک بانوی سازنده لباس کردی در مسیر فروش، تولید، حضور در نمایشگاهها و دیدهشدن آثار خود تجربه کردهاید؟
زند سلیمی: چالشها کم نبوده و هنوز هم ادامه دارد نه فقط برای من بلکه برای تمام هنرمندان شهر و استانم که در حوزه صنایع دستی و لباس کردی فعالیت میکنند، مهمترین مشکل ما نبود یک فضای دائمی برای عرضه و فروش محصولات است ما هنرمندان مجبوریم در خانه یا کارگاههای کوچک کار کنیم و اغلب بستری برای معرفی مستمر و حرفهای آثارمان نداریم.
از طرفی حضور در نمایشگاههای خارج از استان یا حتی خارج از کشور که میتواند فرصت دیدهشدن و معرفی فرهنگ ما باشد، اغلب با هزینههای بسیار بالا همراه است هزینههایی که برای یک هنرمند مستقل یک مانع جدی و گاهی غیرقابلعبور است.
واقعیت این است که هنرمندان صنایع دستی با عشق کار میکنند و زحمت فراوانی برای ساخت هر اثر میکشند اما سودی که در نهایت از فروش محصولات نصیبشان میشود بسیار محدود است، این تفاوت میان حجم کار و میزان درآمد، خودش یکی از بزرگترین چالشهاست.
با همه این سختیها ما همچنان تلاش میکنیم چون باور داریم لباس کردی و هنر دست زنان این سرزمین ارزش دیدهشدن، حفظ شدن و منتقل شدن به نسلهای بعد را دارد.
حضور شما در نمایشگاههای صنایعدستی چگونه بر فروش، برند شخصی و معرفی لباس کردی تأثیر گذاشته است؟
زند سلیمی: نمایشگاههای صنایعدستی در سالهای اخیر بهخوبی جای خود را میان مردم باز کرده و به بستری مؤثر برای ارتباط مستقیم میان هنرمند و مخاطب تبدیل شده است این فضا باعث شده مردم با دقت بیشتری به سراغ برند، کیفیت و اصالت بروند و همین موضوع برای ما طراحان لباس کردی فرصتی ارزشمند ایجاد کرده است.
حضور در این نمایشگاهها باعث شده بتوانیم لباسهای اصیل و قدیمی کردی را دوباره به مردم معرفی کنیم لباسی که ریشه فرهنگی عمیقی دارد اما به دلیل نبود فضای معرفی مناسب، کمرنگ شده بود. اکنون مخاطبان با دیدن این آثار، هم اعتماد بیشتری به برندهای محلی پیدا کردهاند و هم فروش ما نسبت به قبل افزایش چشمگیری داشته است در واقع، نمایشگاهها برای من نه تنها بهعنوان محلی برای فروش بلکه بهعنوان سکوی برندسازی، دیدهشدن و احیای هویت پوشاک کردی عمل کردهاند.
به نظر شما چرا لباس کردی همچنان برای زنان کُرد جذاب است و چه ویژگیهایی آن را به یک پوشش باحجاب، اصیل و در عین حال شیک تبدیل کرده است؟
زند سلیمی: لباس کردی از گذشته تا امروز برای زنان کُرد جذابیت خود را حفظ کرده، زیرا مجموعهای از رنگ، ظرافت، اصالت و حرمت فرهنگی را در خود جای داده است، این پوشش مانند یک رنگینکمان زنده از طرحها و رنگهاست که هر قطعه از آن حامل معنایی از هویت و تاریخ مردم کُرد است.
یکی از ویژگیهای مهم لباس کردی این است که ذاتاً پوششی کامل و باحجاب محسوب میشود، بهگونهای طراحی شده که وقار، پوشیدگی و زیبایی را همزمان ارائه میدهد در واقع کسی که لباس کردی را به شیوه اصیل خود بپوشد، امکان بدحجاب بودن در آن وجود ندارد مگر اینکه فرد از چارچوب سنتها، آداب پوشش و ارزشهای فرهنگی فاصله گرفته باشد.
از سوی دیگر لباس کردی با وجود اصالت، همچنان شیک، چشمنواز و هماهنگ با زیباییشناسی امروز است، همین ترکیب هوشمندانه از سنت و زیبایی ظاهری، سبب شده این پوشش برای زنان کُرد نه فقط یک لباس، بلکه یک هویت زنده و افتخار فرهنگی باشد.
نسل جوان امروز بیشتر به مدلهای مدرن گرایش دارد؛ شما چگونه تلاش میکنید لباس کردی را برای آنها امروزیتر و کاربردیتر کنید؟
زند سلیمی: نسل جوان بهطور طبیعی به سمت مدلهای مدرن، تکپوشی و لباسهای برند گرایش پیدا کرده و حتی زمانی که پوشش کردی را انتخاب میکنند، دوست دارند ظاهری متفاوت، سبکتر و امروزیتر داشته باشند من نیز دقیقاً بر اساس همین نیاز تلاش کردهام طرحهایی ارائه دهم که هم اصالت لباس کردی را حفظ کند و هم با سلیقه جوانان امروز هماهنگ باشد.
در این راستا برخی از لباسها را بهصورت تکپوش و مینیمال طراحی میکنم از پارچههای فاخر و باکیفیت استفاده میکنم و جزییات قدیمی را با ظرافت در قالبهای جدید قرار میدهم تا جوانان احساس کنند این لباسها نه فقط سنتی، بلکه مدرن، شیک و قابل استفاده در مهمانیها و مراسم مختلف هستند.هدف من این است که جوانان با پوشیدن لباس کردی، هم هویت فرهنگی خود را حفظ کنند و هم احساس زیبایی و بهروز بودن داشته باشند.
بهعنوان یک زن موفق سنندجی، چه توصیهای برای دختران و زنانی دارید که میخواهند در حوزه صنایعدستی، خیاطی یا طراحی لباس فعالیت کنند؟
زندسلیمی: توصیه من به همه دختران، زنان هنرمند و خیاطان این است که هیچوقت برای فروش بیشتر یا جلب سلیقه لحظهای بازار، اصالت لباس کردی را قربانی نکنند. ما وارث یک فرهنگ بزرگ هستیم و لباس کردی بخشی از هویت ماست؛ لباسی که اقتدار، وقار، حجاب و نجابت زنان کُرد را نشان میدهد.
تغییر و خلاقیت لازم است اما نه به قیمتی که به ریشهها و ساختار اصلی لباس کردی آسیب بزند اگر قرار است وارد این مسیر شوید، با عشق، صبر، پشتکار و با احترام به سنتها قدم بردارید.
آینده لباس کردی را چگونه میبینید؟ آیا میتوان آن را به یک برند جهانی تبدیل کرد و نقش زنان کارآفرین سنندجی را در این مسیر چقدر مهم میدانید؟
زندسلیمی: من همیشه معتقدم استاد دکتر کیانپور میفرمایند آینده روشن است، من آیندهای را میبینم که در آن لباسهای فاخر و اصیل کردی روی صحنه معتبرترین فشنشوهای دنیا بدرخشند، لباسهایی با اصالت، رنگ، هویت و پوششی که نمونهاش در جهان کمنظیر است.
تصور میکنم روزی برسد که برندهای معتبر دنیا برای الهام گرفتن از طرحها و نقشونگارهای کردی به کردستان نگاه کنند و زنان هنرمند سنندجی در خطوط تولید، طراحی و حتی مدیریت برندهای بینالمللی نقش اصلی داشته باشند.
من آینده لباس کردی را جهانی میبینم، چون باور دارم «لباس کردی پوشیدهترین و زیباترین لباس دنیاست» و این ویژگی در جهان امروز بسیار ارزشمند است.
در پایان تنها خواستهام از همه هنرمندان این است که دستبهدست هم بدهیم، اصالت را حفظ کنیم، یکدیگر را حمایت کنیم و با اتحاد این لباس باشکوه را به جایگاهی که شایسته آن است برسانیم. به امید آن روز.
منبع: خبرگزاری فارس